Sığınma Başvuruları Denetim Raporu Yayımlandı: Karar Kalitesi Endişe Verici

Bağımsız Başdenetçi, Haziran-Aralık 2025 dönemini kapsayan sığınma başvuruları denetim raporunun yayımlanmasının ardından değerlendirmelerde bulundu.

Sığınma başvuruları, ICIBI tarafından daha önce birçok kez denetlenen bir alan. En son 2023'te, dönemin Başbakanı'nın eski sığınma başvurusu birikimini temizleme taahhüdünden kısa süre sonra yapılan inceleme, birikimi 'her ne pahasına' temizleme odağının kaliteden ödün verilmesine yol açtığını ve bunun da uçtan uca sığınma sürecinin verimliliğini olumsuz etkileyebileceğini ortaya koymuştu. Bu denetim – sığınma kararlarının kalitesini etkileyen faktörleri inceleyen – aynı bulguları yansıttı. İçişleri Bakanlığı'nın karar bekleyen sığınma başvuruları birikimini azaltma konusunda ilerleme kaydetmeye devam ettiği, ancak karar kalitesinin önemli ölçüde düştüğü ve kabul edilemez bir seviyeye gerilediği, bunun da sistemin geri kalanı için sonuçlar doğurduğu tespit edildi.

Denetim, bireysel düzeltmelerin etkisini sınırlayabilecek üç ana temayı belirledi. Birincisi, artık İçişleri Bakanlığı bünyesindeki Sığınma Grubu'nun bir parçası olan Sığınma ve İnsan Hakları Operasyonları genelinde, iç hedef beklentileri, mülakat süreçleri, kalite ve üretkenlik dengesi ile personel refahı gibi kilit konularda farklı gerçeklik algıları mevcuttu. Bu durum, moralı etkileyen ve operasyonel ekiplerin etkin işleyişini engelleyen bir düzeyde kopuk düşünce yapısına işaret ediyordu.

İkinci olarak, kalite sonuçları ve süreçleri de olması gereken seviyede değildi. Mülakatlar ve kararlar için belirlenen kalite hedeflerine, temel karar alma birimlerinde iki yılı aşkın süredir ulaşılamamıştı ve kalite güvencesi stratejik olmaktan ziyade taktiksel görünüyordu. Buna katkıda bulunan faktörler arasında üretkenlik hedeflerine aşırı vurgu, aceleyle yapılan işe alımlar ve düşük giriş standartları, yeni işe alınanların beceri seviyelerine uymayan sıkıştırılmış eğitimler ve kısıtlayıcı sığınma mülakat süreçleri gibi operasyonel uygulamalar yer alıyordu.

Son olarak, geri bildirim döngüleri ve ders çıkarma süreçlerinde de iyileştirmeler yapılabilir. Bu süreçler üst düzeyde eksikti ve uzun vadeli iyileştirme için üretkenliğin ikincil olarak görülmesinden daha önemliydi.

Denetim raporu 5 Mart 2026'da İçişleri Bakanı'na sunuldu ve üç tavsiye içeriyor. Her üç tavsiyenin de tamamen kabul edilmiş olmasından ve bu tavsiyelerin uygulanmasına yönelik çalışmaların başlatılmış olmasından memnuniyet duyuyorum.