Apple, MacBook ve iPad fiyatlarına yaklaşık yüzde 20 oranında zam yaparak tarihinin en geniş kapsamlı fiyat artışlarından birine imza attı. iPhone üreticisi, bu artışın nedenini yapay zeka altyapısındaki patlamanın yol açtığı bellek çipi kıtlığına bağladı.
Şirketin perşembe günü duyurduğu bu karar, yatırımcıları tedirgin etti. Apple hisseleri yüzde 6,1 değer kaybederek şirketin piyasa değerinden 263 milyar dolar sildi. Bu, Apple'ın geçen yıl Nisan ayında ABD Başkanı Donald Trump'ın 'kurtuluş günü' tarifelerini duyurmasının ardından yaşadığı en büyük günlük düşüş oldu ve şirket tarihindeki en büyük ikinci günlük değer kaybı olarak kayıtlara geçti.
4 trilyon dolarlık ABD'li teknoloji devi, tüketici teknolojisi sektörünün 'benzeri görülmemiş bir zorlukla' karşı karşıya olduğunu ve bellek fiyatlarının o kadar hızlı yükseldiğini ki bu maliyetleri müşterilere yansıtmak zorunda kaldıklarını açıkladı. Apple CEO'su Tim Cook, geçen hafta bellek ve depolama maliyetlerinin 'sürdürülemez' olduğu gerekçesiyle bu yıl fiyat artışlarının 'kaçınılmaz' olacağı uyarısında bulunmuştu. Ancak şirket, gelirinin yaklaşık yarısını oluşturan amiral gemisi ürünü iPhone'da henüz fiyat artışına gitmedi.
Apple, 'Yapay zeka veri merkezlerinin hızlı genişlemesi, bellek ve depolamaya yönelik olağanüstü bir talep artışı yarattı' ifadelerini kullandı. Şirket, 'Bunun hoş karşılanacak bir haber olmadığını biliyoruz ve çözüm bulmak için yorulmadan çalışıyoruz' dedi.
Apple tarihsel olarak yeni nesil cihazların lansmanıyla birlikte hedefli fiyat artışları yaparken, genellikle bu artışları belirli modellerle sınırlandırıyor veya daha ucuz modelleri tamamen kaldırıyordu. İki büyük ürün grubunda tek seferde ve homojen bir fiyat artışı Apple için nadir görülen bir durum.
Fiyat artışları Apple'ın iPad ve MacBook serisinin tamamında yaklaşık yüzde 20 oranında gerçekleşti. Örneğin, 512GB MacBook Air 1.099 dolardan 1.299 dolara, iPad Pro 256GB ise 999 dolardan 1.199 dolara yükseldi. Mart ayında piyasaya sürülen düşük maliyetli dizüstü bilgisayar MacBook Neo ise yüzde 25 artışla 599 dolardan 749 dolara çıktı. Şirket ayrıca HomePod, Vision Pro kulaklık ve Apple TV kutularının fiyatlarını da artırdı.
Apple'ın kendi ifadesine göre, yapay zeka altyapısı patlamasının tetiklediği bellek krizi, tedarik zincirinde son yıllardaki diğer krizlerden daha fazla aksamaya yol açıyor. Apple, geçen yıl Trump'ın tarife savaşının ardından fiyat artışı yapmayarak beklentileri boşa çıkarmış, Covid-19 salgını sırasındaki büyük tedarik zinciri kesintilerinde de zam yapmamıştı.
iPhone üreticisi, bu yıl bellek kıtlığını gerekçe göstererek ürün fiyatlarını artıran tüketici teknolojisi şirketleri listesine katıldı. Dizüstü bilgisayar üreticileri Dell, HP, Lenovo ve Asus benzer fiyat artışlarını duyururken, Samsung ABD'de yeni S26 akıllı telefonunun iki modelinin fiyatını 100 dolar artırdı.
Yatırımcılar, dünyanın en değerli tüketici elektroniği markası Apple'ın DRam ve Nand bellek fiyatlarındaki yükselişi nasıl yöneteceğini giderek daha fazla sorguluyor. Şirketin çip üretimini daha fazla kendi bünyesine çekme çabaları ve baskın bir müşteri olarak tedarik zincirindeki diğer tedarikçileri sıkıştırma kabiliyeti, maliyetleri tüketicilere yansıtmadan dengelemenin potansiyel yolları olarak görülüyordu.
DRam pazarına ABD'li Micron ile Güney Koreli SK Hynix ve Samsung hakim durumda. Bu üç şirket, Google, Meta ve Amazon gibi yapay zeka 'hiperscaler'larının yüksek bant genişlikli belleğe olan devasa talebinden kâr sağlayarak bu yıl 1 trilyon doların üzerinde değerlemelere ulaştı. Sınırlı üretim kapasiteleriyle bu üç büyük tedarikçi, geleneksel tüketici belleği yerine yüksek bant genişlikli belleğe öncelik vermeye yöneldi.
Micron, çarşamba günü üç aylık kârında 15 kat artış bildirirken, marjlar yüzde 80'in üzerine çıktı. Şirketin hisseleri perşembe öğleden sonra yüzde 16 yükseldi. Kaliforniya merkezli Sandisk ve Japonya merkezli Kioxia gibi Nand bellek tedarikçilerinin hisseleri de yıl başından bu yana yükselişte.
Apple, Çinli bellek tedarikçileri YMTC ve CXMT'ye yönelme seçeneğini araştırıyor ancak daha önce ABD'li politika yapıcıların, mevcut Dışişleri Bakanı Marco Rubio'nun 2022'de güvenlik risklerine dikkat çekmesiyle kamuoyu önünde tepkisiyle karşılaşmıştı.
Morgan Stanley'in bu ay yayımladığı bir araştırmaya göre, bellek fiyatları geçtiğimiz yıl altı kat arttı. Araştırma, bu 'çipflasyon'un doğrudan yapay zeka hiperscaler'larının tüketici bellek alanındaki geleneksel alıcıları dışarıda bırakmasının bir sonucu olduğunu belirtti. JPMorgan analistleri, bu yıl DRam ve Nand'ın bir iPhone'daki bileşenlerin toplam 'malzeme listesi' içindeki payının yüzde 10-15'ten 2027'ye kadar yüzde 45'in üzerine çıkacağını tahmin ediyor.
Apple, Mart çeyreğinde donanım ürünlerindeki marjını artırmayı başardı. Marj, geçen yılki yüzde 35,9'a kıyasla yüzde 38,7'ye yükseldi. Şirket, çeyrek için toplam 29,6 milyar dolar kâr bildirdi.
