Birleşmiş Milletler (BM) üyesi 41 ülke, idam cezasının evrensel olarak kaldırılması çağrısında bulundu. Arnavutluk, Avusturya, Avustralya, Belçika, Bulgaristan, Brezilya, Şili, Kosta Rika, Hırvatistan, Kıbrıs, Çekya, Danimarka, Estonya, Finlandiya, Fransa, Almanya, Yunanistan, Macaristan, İrlanda, İtalya, Letonya, Litvanya, Lüksemburg, Malta, Meksika, Moğolistan, Karadağ, Hollanda, Yeni Zelanda, Norveç, Polonya, Portekiz, Moldova Cumhuriyeti, Romanya, Slovakya, Slovenya, İspanya, İsveç, İsviçre, Birleşik Krallık ve Avrupa Birliği adına yapılan ortak açıklamada, idam cezasına karşı kararlılık vurgulandı.
Açıklamada, Uluslararası Af Örgütü'nün 2025 tarihli Küresel İdam Cezası Raporu'na atıfta bulunularak, idam cezasının evrensel olarak kaldırılması yönündeki küresel harekete aykırı adımların derin endişe yarattığı belirtildi. Özellikle, dünya genelinde infaz sayılarında keskin bir artış yaşandığı ve bunun başlıca nedeninin az sayıda idam cezasını uygulayan ülkedeki önemli artış olduğu ifade edildi.
Bazı BM üyesi ülkelerin, uzun süreli askıya alma dönemlerinin ardından idam cezasını yeniden uygulamaya başladığı veya ulusal mevzuata yeniden dahil etmek için adımlar attığı kaydedildi. Ayrıca, idam cezasının uygulanabileceği suç türlerinin genişletildiği ve bazen grup temelli ayrımcılığa açık bir çerçeve oluşturulduğu vurgulandı.
Bu geri adımların, idam cezasının evrensel olarak kaldırılması mücadelesinin güncelliğini ve aciliyetini açıkça hatırlattığı belirtilen açıklamada, idam cezasının insanlık dışı ve onur kırıcı olduğu, insan onuruna aykırı olduğu ve caydırıcı bir etkisinin bulunmadığı ifade edildi.
İdam cezasının, İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi ve Medeni ve Siyasi Haklar Uluslararası Sözleşmesi gibi uluslararası belgelerde güvence altına alınan yaşam hakkı ve işkence yasağı da dahil olmak üzere, idam cezasına çarptırılan kişilerin ve diğer etkilenen kişilerin insan haklarının ihlaline yol açtığı kaydedildi.
Bu nedenle, idam cezasına her durumda ve her koşulda karşı çıkıldığı vurgulanan açıklamada, bu reddin ülkeleri birleştiren temel bir ilke olduğu belirtildi. Açıklamada, idam cezasının evrensel olarak kaldırılması çağrısı yapılarak, bu hedef doğrultusunda dünya çapında yürütülen çabalar takdir edildi.
İdam cezasına başvuran ülkelerin sayısının azalmaya devam ettiği, BM üyesi ülkelerin üçte ikisinden fazlasının idam cezasını yasal olarak veya fiilen kaldırdığı hatırlatıldı. Tüm BM üyesi ülkeler, Bölgelerarası Görev Gücü adına sunulacak olan idam cezasında moratoryuma ilişkin Genel Kurul kararını ve İnsan Hakları Konseyi'nin idam cezasının kaldırılmasına ilişkin iki yıllık kararını desteklemeye çağrıldı.
BM'nin, ilgili anlaşma organlarının ve özel prosedür yetki sahiplerinin yanı sıra bu hedefler doğrultusunda çalışan sivil toplum kuruluşlarının çalışmalarına tam destek yinelendi. 30 Haziran - 2 Temmuz 2026 tarihleri arasında Paris'te düzenlenecek olan 9. Dünya İdam Cezası Karşıtı Kongresi'ne işaret edilen açıklamada, bu kongrenin evrensel kaldırma yönündeki taahhüdü yeniden teyit etme fırsatı sunduğu belirtildi.
İdam cezasının kaldırılmasının insan onuru için evrensel bir mücadele olduğu vurgulanan açıklamada, tüm BM üyesi ülkeler bu hedefe ulaşmak için ortak olmaya çağrıldı.
