Birleşik Krallık Hükümeti, ülke genelinde daha fazla ilham verici insanı onurlandırmak amacıyla Ulusal ve Büyük Londra Mavi Plaket (Blue Plaque) programlarının kapsamını genişlettiğini duyurdu. Yeni düzenlemeyle birlikte kamuoyu, Historic England'ın internet sitesi üzerinden aday göstermeye başlayabilecek.
Değişen kriterler, tarihi bir kişi ya da grubun bağlantılı olduğu binanın o tarihten bu yana büyük ölçüde değiştirilmiş veya yıkılmış olması durumunda bile mavi plaket verilmesine olanak tanıyor. Bu kapsam artık evler, dükkânlar, iş yerleri, toplum binaları ve sokakları içeriyor.
Yıkılan Binalar Artık Engel Değil
Önceki kurallar, bir kişi veya grubun, hâlâ ayakta olan ve tanınmayacak kadar değiştirilmemiş bir binayla ilişkilendirilmesini şart koşuyordu. Ancak tarih boyunca pek çok önemli kişi ve grup, sonradan yeniden geliştirilen ya da yıkılan binalarla bağlantılıydı; bunlar arasında sıra evler ve sanayi fabrikaları da bulunuyor. Yeni düzenleme bu engeli ortadan kaldırarak programı daha geniş bir insan, yer ve hikâye yelpazesine açıyor. Böylece yıkılmış müzik ve gösteri mekânlarıyla bağlantılı kişiler, yıkılan evlerin eski sakinleri ile eski fabrika ve atölyelerde çalışan işçiler ve yenilikçiler de anılabilecek.
Mavi plaketle onurlandırılmak için bir kişi veya grubun insan refahına ya da mutluluğuna önemli katkıda bulunmuş ve/veya kendi alanında olağanüstü bir katkı sağlamış olması gerekiyor. Plaket konulacak yerin, en az 20 yıl önce vefat etmiş tarihi bir kişiyle ya da en az 20 yıl önce kurulmuş ve artık faaliyet göstermeyen bir grupla güçlü bir bağlantısı olması şart.
Bu yıl, programı desteklemek ve tarihsel olarak yeterince temsil edilmeyen kesimleri ele alan, coğrafi erişimi iyileştiren adaylıkları araştırıp geliştiren topluluk gruplarına ve taban örgütlerine hibe sağlamak amacıyla Historic England'a 100 bin sterlin verildi. Mevcut projeler arasında, hayır kurumu Creative Lives ile Doğu İngiltere'deki yerel arşivler arasında, gözden kaçmış hikâyeleri ortaya çıkarmayı ve paylaşmayı amaçlayan bir ortaklık da yer alıyor.
Nandy: Kurallar Güncelliğini Yitirmişti
Kültür Bakanı Lisa Nandy, konuyla ilgili açıklamasında şunları söyledi: "Tarihimiz boyunca ülkemizi inşa eden ve kalıcı değişim yaratan sıradan ama olağanüstü insanlar oldu. Adil ücretler, güvenli çalışma koşulları ve kadın hakları için mücadele eden fabrika işçilerinden NHS'imizin, ulaşımımızın, imalat sanayimizin ve daha fazlasının şekillenmesine yardımcı olan Windrush nesline kadar, onların katkıları çoğu zaman ulusal hikâyemizden silinip gitti. Şimdiye kadar başarılarını bir mavi plaketle anmak zordu. Bu kurallar güncelliğini yitirmiş, adaletsizdi ve bir ulus olarak kim olduğumuzu yansıtmıyordu."
Profesör David Olusoga ise değişikliği memnuniyetle karşılayarak, "İngiliz tarihi sadece erkekler değil kadınlar, sadece zenginler değil yoksullar ve sadece Londra'da yaşayanlar değil İngiltere'nin dört bir yanındaki insanlar tarafından şekillendirildi. Bu değişiklikler, Historic England ve English Heritage'ın İngiltere'nin gizli kahramanlarının hikâyelerini sevilen mavi plaketlerle anmasının önünü açacak" dedi.
Historic England adına yürütülen Ulusal Mavi Plaket Programı, Londra mavi plaket programının ve ülke genelindeki yerel programların başarısını temel alıyor. 2023'te başlatılan program ülke geneline yayıldı ve şu anda Plymouth'tan Liverpool'a kadar on iki plaket yerleştirildi. English Heritage tarafından yürütülen Londra programı da bu adaylık turundan itibaren güncellenen kriterleri benimseyecek.
Ulusal Mavi Plaket Programı kapsamında son dönemde onurlandırılan isimler arasında NHS'in ilk siyahi başhemşiresi Daphne Steel, The Beatles'ın baş gitaristi George Harrison ve Thomas the Tank Engine'in yaratıcısı Rahip Wilbert Awdry yer alıyor.
Her iki program için başvurular 13 Ocak 2027'ye kadar açık kalacak. Bu adaylıklardan çıkacak mavi plaketler 2027'de açıklanacak.




